ศรีสัชนาลัย เมืองลูกหลวงของหัวเมืองฝ่ายเหนือในปลายราชวงค์สุโขทัย
(ภาพวัดสวนแก้วอุทยานน้อย)

เมื่อสุโขทัยตกอยู่ภายใต้อำนาจของกรุงศรีอยุธยา หลังจากพระมหาธรรมราชาลิไทสวรรคต (ประมาณ พ.ศ. ๑๙๑๒) พระมหากษัตริย์แห่งกรุงศรีอยุธยาใช้ทั้งอำนาจทางการทหารและสัมพันธไมตรีทางเครือญาติด้วยการแต่งงานกันระหว่างเจ้านายเชื้อพระวงศ์ระหว่างราชวงศ์ฝ่ายพระมหากษัตริย์แห่งกรุงศรีอยุธยา กับราชวงศ์ฝ่ายสุโขทัย โดยเฉพาะสายราชวงศ์ที่ครองเมืองสำคัญๆ เช่น สุโขทัย ศรีสัชนาลัย ส่วนเมืองอื่นๆ ที่มิได้เป็นพันธมิตรในลักษณะดังกล่าว หากไม่ยอมอยู่ภายใต้อำนาจกษัตริย์อยุธยา ก็จะยกทัพเข้าปราบปราม เช่น เมืองสองแควและเมืองชากังราว โดยเฉพาะเมืองชากังราวเป็นเมืองที่ยอมเข้าร่วมด้วยหลังสุดในบรรดาเมืองต่างๆในขันฑสีมาของสุโขทัย คือหลัง พ.ศ. ๑๙๑๓ ไปแล้ว

Writer :Mr.Chanok, Date : 01-12-2010 01:45:40


(ภาพพระร่วงหลังลิ่มกรุวัดช้างล้อม)

ในพงศาวดารฝ่ายกรุงศรีอยุธยาเปลี่ยนจากการเรียกเมืองศรีสัชนาลัย มาเป็น เมืองสวรรคโลก ในช่วงแรกของการอยู่ภายใต้อาณัติของกรุงศรีอยุธยานั้น เมืองศรีสัชนาลัย (สวรรคโลก) ก็ยังคงมีเจ้าเมืองของตนที่สืบเชื้อสายและปกครองต่อๆ กันมา
ในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถแห่งกรุงศรีอยุธยา (พ.ศ. ๑๙๙๑-๒๐๓๑) เป็นเวลาที่บ้านเมืองใหญ่น้อยในเขตขัณฑสีมาของสุโขทัยได้รวมเข้ากับกรุงศรีอยุธยาอย่างจริงจังแล้ว อย่างไรก็ดี ทางฝ่ายราชอาณาจักรล้านนามีพระเจ้าติโลกราช เป็นพระมหากษัตริย์ผู้เข้มแข็ง ได้เข้ายึดเมืองแพร่ น่าน ด้วยเหตุนี้อาณาเขตของล้านนาจึงขยายลงมาประชิดกับหัวเมืองเหนือของกรุงศรีอยุธยา ซึ่งขณะนั้นเมืองชายแดนที่สำคัญ คือเมืองศรีสัชนาลัย พระเจ้าติโลกราชได้เข้ามายึดเอาเมืองหลายเมืองที่เคยอยู่ในเขตปกครองของสุโขทัยแต่ก่อนไว้ได้ ซึ่งรวมไปถึงเมืองศรีสัชนาลัยด้วย ทำให้สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถต้องนำทัพ เสด็จฯขึ้นมาเสวยราชสมบัติที่เมืองสองแควหรือพิษณุโลก และประทับอยู่ที่เป็นการถาวร (พ.ศ. ๒๐๐๗ - ๒๐๓๑) สร้างเมืองพิษณุโลกขึ้นบนที่ๆ ส่วนหนึ่งเคยเป็นเมืองสองแควแต่เดิม เปิดศึกยืดเยื้อชิงเมืองสำคัญๆ ได้คืนมา และท้ายที่สุดทรงกระทำสัมพันธไมตรียุติการสู้รบกับพระเจ้าติโลกราชแห่งเชียงใหม่ (พ.ศ. ๒๐๑๘)

Date : 01-12-2010 01:45:40


(สระวัดตระพังเงิน)

เมืองศรีสัชนาลัยหรือสวรรคโลกของกรุงศรีอยุธยาในช่วงสมัยแรกๆ เป็นเมืองสำคัญในการผลิตภาชนะเครื่องเคลือบสังคโลกให้แก่กรุงศรีอยุธยา จัดส่งไปขายยังดินแดนโพ้นทะเลจนเป็นที่รู้จักกัน เช่น ฟิลิปปินส์ ญี่ปุ่น อินโดนีเซีย เป็นต้น นับเป็นแหล่งเศรษฐกิจที่สำคัญของกรุงศรีอยุธยา จึงมีนักวิชาการสันนิษฐานว่า คำว่า "สังคโลก" ที่ใช้เรียกเครื่องถ้วยชามที่ผลิตในเมืองศรีสัชนาลัยแต่เดิม(รวมเป็นเมืองสวรรคโลกแล้ว) น่าจะเกิดขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยา โดยนำมาจากชื่อเมืองคือ สวรรคโลก แล้วเพี้ยนไปเป็น "สังคโลก" ในที่สุด
สมัยหลังเมื่อมีการจัดระบบการปกครอง ปรับปรุงเรื่องเชื้อสายราชวงศ์ให้เข้าอยู่ในระบบราชการเรียบร้อยแล้ว กรุงศรีอยุธยาได้เป็นผู้แต่งตั้งเจ้าเมืองเข้ามาปกครองเมือง สวรรคโลกมีฐานะเป็นหัวเมืองชั้นนอก ระดับเมืองโท
ในคราวเสียกรุงศรีอยุธยาแก่พม่า เมื่อ พ.ศ. ๒๓๑๐ เมืองต่างๆ ถูกปล่อยทิ้งร้างเนื่องจากถูกข้าศึกโจรผู้ร้ายรบกวน แต่หลังจากบ้านเมืองสงบลงแล้ว เมืองสวรรคโลกได้รับการจัดตั้งขึ้นใหม่ที่บ้านท่าชัย ซึ่งอยู่ใต้ลงมาจากเมืองเดิมและต่อมาได้ย้ายไปอยู่ที่บ้านวังไม้ขอนในสมัยต้นรัตนโกสินทร์ ปัจจุบันที่ตั้งตัวอำเภอสวรรคโลกอยู่ฝั่งแม่น้ำยมตรงกันข้ามกับบ้านวังไม้ขอน ส่วนชื่อเมืองศรีสัชนาลัยถูกนำไปใช้เป็นชื่อตั้งอยู่อีกอำเภอหนึ่งของจังหวัดสุโขทัย ซึ่งมีเขตการปกครองท้องที่ครอบคลุมส่วนที่เป็นเมืองศรีสัชนาลัยโบราณ ซึ่งพื้นที่เมืองโบราณศรีสัชนาลัยในปัจจุบันอยู่ในเขตอุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย

Date : 01-12-2010 01:45:40


(พระร่วงหลังรางปืนสองหน้าที่หายากที่สุดในกรุมีเพียงองค์เดียว)



Date : 01-12-2010 01:45:40


พระร่วงยืนทิ้งดิ่งว่านหน้าทอง องค์เดียวในกรุ

Date : 01-12-2010 01:45:40


(พระร่วงหลังรางปืน 2 หน้า)

Date : 01-12-2010 01:45:40


พระหินแก้วจุยเจียกรุวัดเจดีย์สูง พบเพียงองค์เดียวในกรุ

Date : 01-12-2010 01:45:40

เมืองศรีสัชนาลัย เป็นเมืองที่มีความสำคัญมากเมืองหนึ่งของแคว้นสุโขทัย เมื่อแรกตั้ง มีฐานะเป็นราชธานีควบคู่มากับสุโขทัยโดยตลอด ต่อมาสมัยหลังได้ลดฐานะเป็นเมืองลูกหลวง จนถึงสมัยกรุงศรีอยุธยามีฐานะเป็นหัวเมืองชั้นโท และในที่สุดเมืองศรีสัชนาลัยก็ถูกปล่อยทิ้งร้าง ประวัติการสร้างเมืองศรีสัชนาลัย เชื่อกันว่าที่ตั้งเดิมอยู่ทางตอนใต้ของเมืองศรีสัชนาลัย ชื่อว่า เมืองชะเลียงมีอายุเก่าแก่ไม่น้อยกว่าพุทธศตวรรษที่ ๑๖ เป็นต้นมา ต่อมาในพุทธศตวรรษที่ ๑๙ ได้ย้ายมาสร้างเมืองใหม่ในบริเวณที่ปัจจุบัน

ปัจจุบันเมืองศรีสัชนาลัยเก่า ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำยม ในเขตอำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย สภาพร่องรอยของโบราณสถานมีอยู่ให้เห็นชัดเจนเป็นจำนวนมาก กำแพงเมืองเห็นเป็นเมือง ๓ ชั้น ล้อมรอบโดยชั้นในสุด ก่อด้วยศิลาแลงชั้นกลางและชั้นนอกก่อด้วยกำแพงดิน โบราณสถานกระจัดกระจายอยู่ทั้งในเมืองและนอกเมือง แต่เดิมนั้น ทั้งเมืองเป็นป่ารกร้าง โบราณสถานถูกขุดทำลายเสียหายเป็นอันมาก เพื่ออนุรักษ์โบราณสถาน อันเป็นมรดกวัฒนธรรมของชาติไว้ กรมศิลปากรได้เข้ามาดูแลรักษาและบูรณะโบราณสถาน นับตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๙๖ เป็นต้นมา ในที่สุดการบูรณะและปรับปรุงโบราณสถานในเขตเมืองศรีสัชนาลัย ได้รับความสนใจ และให้ความสำคัญ ให้บรรจุอยู่ในแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ ๕ (พ.ศ. ๒๕๒๕ - ๒๕๒๙) เพื่อดำเนินการในรูปของโครงการอุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย นับแต่นั้นเป็นต้นมา

Date : 01-12-2010 01:45:40


(ภาพวัดพระเชตุพน ในเขตอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย)

การดำเนินการของโครงการอุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย ปัจจุบันได้บรรลุเป้าหมายเป็นอันมาก โบราณสถานตลอดจนภูมิทัศน์ภายในเขตกำแพงเมืองศรีสัชนาลัย ปรับปรุงเสร็จเรียบร้อยไปแล้วถึงร้อยละ ๘๐ และเริ่มที่จะดำเนินการในเขตนอกเมืองหรืออรัญญิกไปได้กว่าร้อยละ ๓๐ ซึ่งเป็นที่คาดหวังว่า เมืองศรีสัชนาลัยในอดีต จะได้รับการฟื้นฟูให้ประจักษ์ถึงความเจริญรุ่งเรืองอีกครั้ง ขณะนี้อุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย เป็นเมืองท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมที่มีโบราณสถานและ ธรรมชาติที่สวยงามผสมผสานอย่างกลมกลืนกัน เป็นที่รู้จักกันเป็นอย่างดีทั่วไป สามารถเปิดบริการ ให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวเข้าชม ทั้งนี้กรมศิลปากรได้จัดทำสิ่งอำนวยความสะดวก ศูนย์บริการนักท่องเที่ยว ตลอดจนแหล่งส่งเสริมการศึกษาหาความรู้ในเขตอุทยานไว้อย่างเรียบร้อยแล้ว

ด้วยคุณค่า ทางศิลปะและประวัติศาสตร์ของสมบัติวัฒนธรรมต่าง ๆ ณ อุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย ทำให้อุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย ได้รับการขึ้นเป็นทะเบียนอยู่ในบัญชีมรดกโลก ในฐานะ เมืองบริวารของอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย เมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๓ และสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระกรุณา โปรดเกล้าฯ เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดอย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ ๑๗ พฤษภาคม ๒๕๓๓

Date : 01-12-2010 01:45:40



Counter :14528 [Start : 26/April/2007]