ตุ๊กตาเสียกบาล ชาย-หญิง
พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานปี ๒๕๒๕ อธิบายว่า ตุ๊กตาเสียกบาล หมายถึง ตุ๊กตาที่ใส่กระทงกาบกล้วยพร้อมทั้งเครื่องเช่นผีอย่างดอกไม้ ธูป เทียน ของคาวหวาน แล้วนำไปวางไว้ที่ทางแยก ทางสามแพร่ง หรือนำไปลอยน้ำแล้วต่อยหัวตุ๊กตาออก

คำว่ากบาล หมายถึง ส่วนกลางของกะโหลกศีรษะหรือหัว อย่างคำที่เราเคยได้ยินคนบ่นว่าปวดกบาลก็คือปวดหัว ตุ๊กตาเสียกบาล เป็นตุ๊กตาที่สร้างขึ้นจากความเชื่อถือของคนไทย ที่มีความเชื่อว่าทำขึ้นเพื่อเป็นตัวแทนให้รับเคราะห์แทนคน เป็นเคล็ดว่าตุ๊กตารับเคราะห์แทนไปแล้วคนจะได้ไม่เป็นอะไร ตุ๊กตาเสียกบาลจึงมักทำขึ้นเมื่อมีคนเจ็บป่วย ไม่สบาย คนท้องแก่ที่กำลังจะคลอดลูก คนถูกคุณไสย ของขลังต่างๆ

การปั้นตุ๊กตาชาวบ้านส่วนใหญ่จะผูกพันถึงเรื่องไสยศาสตร์ ตลอดจนความเชื่อต่างๆ ของชาวบ้าน การปั้นตุ๊กตาดินเผาหรือตุ๊กตาดินเหนียวของไทยในอดีต หรือปัจจุบันก็ยังมีอยู่เพื่อการเซ่นไหว้ การบวงสรวง ตามความเชื่อของท้องถิ่นนั้นๆ เป็นต้นว่า การใช้ตุ๊กตาเป็นตัวแทนศัตรูหรือการทำลายล้างศัตรู ด้วยการใช้เวทมนต์คาถาอาคมเสกเป่า ทำร้ายด้วยการใช้เข็มเสียบตามอวัยวะตุ๊กตาที่เป็นตัวแทนของศัตรู หรือด้วยการหักแขน หักขา ศัตรู เพื่อให้เกิดอันตราย เกิดความเจ็บปวดหรือความตายเกิดขึ้นแก่ฝ่ายตรงกันข้าม

นอกจากนั้นมีตุ๊กตาอีกชนิดหนึ่งที่สร้างขึ้นตามความเชื่อถือของชาวบ้าน คือ ตุ๊กตาเสียกบาลเป็นตุ๊กตาที่ทำขึ้น เพื่อปัดเป่าอันตรายต่างๆ ที่เกิดขึ้นกับตัวเอง หรือคนเจ็บป่วย ด้วยการนำเอาดินเหนียวมาปั้นเป็นตุ๊กตาตัวเล็กๆ นั่งพับเพียบ ตุ๊กตาตัวนี้อาจเป็นดินเหนียวธรรมดา หรือดินเผา มีการทำกันมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย ส่วนใหญ่จะพบตุ๊กตาไม่มีหัวจะพบที่สมบูรณ์ก็มีอยู่บ้าง ตามเตาเผาของสุโขทัยบ้าง จึงทำให้เรียกว่า...

"ตุ๊กตาเสียกบาล" คือ "เสียหัว"

ตุ๊กตาเสียกบาลปั้นจากดินให้เป็นตุ๊กตาตัวเล็กๆ เลียนแบบท่าทางของคน มีทั้งดินเหนียวดินเผา ตุ๊กตาเสียกบาลมีมาตั้งแต่โบราณหากนับมาจนถึงปัจจุบันที่ความเชื่อเรื่องตุ๊กตาเสียกบาลยังอยู่ก็นับเป็นความเชื่อที่ยาวนานมาก ปกติการปั้นตุ๊กตาของไทยมีการปั้นอยู่ ๒ อย่างได้คือ ปั้นเพื่อให้คนคือเด็กเล่น

สมัยก่อนเวลาลูกหลานร้องงอแง ปู่ ย่า ตา ยาย จะนำดินเหนียวมาปั้นเป็นรูปคน รูปสัตว์ ให้เด็กได้เล่นได้เพลิดเพลิน ในระหว่างการปั้นก็จะใช้กลอุบาย สอนลูกหลานไปด้วยทำให้เด็กได้ความรู้ไปพร้อมกันอย่างที่สองคือตุ๊กตาที่ปั้นเพื่อให้ผีหรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ปั้นเพื่อแก้บน สะเดาะเคราะห์ ถวายเจ้าที่เจ้าทางและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ต่างๆ เช่น ปั้นตุ๊กตานางรำ ตุ๊กตาเทวดา ตุ๊กตาหญิงคู่ ชายคู่ ตุ๊กตารูปสัตว์ คนเล่นดนตรี คนหมอบฟังเทศน์ ตุ๊กตารูปช้างแก้ว ม้าแก้ว ตุ๊กตาจะต่างกันที่ความสวยงามและสถานที่ที่นำไปไว้ ถ้าเป็นตุ๊กตานางรำ ตุ๊กตาเทวดา ตุ๊กตาช่างม้า มักปั้นอย่างสวยงามปราณีตเพื่อทำถวายสิ่งศักดิ์สิทธิ์ถวายเทพต่างๆ

ส่วนตุ๊กตาเสียกบาลเป็นตุ๊กตาที่ทำให้ผีมักจะเป็นตุ๊กตาที่ปั้นไม่ประณีตเท่าใดนักอาจจะปั้นแค่ให้เห็นเป็นรูปร่างของคนก็ได้ ปั้นเป็นรูปชายหญิงในอิริยาบถต่างๆ กัน ถ้าเป็นหญิงมักจะปั้นแบบเกล้าผมมวย มีจุก เปลือยอก นั่งตัวตรง อุ้มลูก จูงลูก หรือมือทั้งสองข้างพนมเข้าหากัน ถือดอกไม้ ถ้าเป็นชาย จะปั้นให้หัวแบน แก้มตุ่ยคล้ายกับคนเคี้ยวหมาก ส่วนมือจะอุ้มไก่ชน หรือปลากัดเอาไว้

Writer :Mr.Chanok, Date : 23-09-2017 02:37:39


คนไทยเรามีความเชื่อว่าบาปเคราะห์อันตรายต่างๆ ที่เกิดขึ้นกับคน สามารถถ่ายโอนไปยังสิ่งอื่นได้ จึงมีความคิดปั้นดินให้เป็นตุ๊กตาเพื่อให้มารับเคราะห์แทน นับว่าเป็นความคิดที่ฉลาดไม่น้อย เมื่อปั้นตุ๊กตาได้แล้วก็นำตุ๊กตาไปหักหรือตัดศีรษะออกเป็นตุ๊กตาเสียกบาล นำไปใส่กระทงใบตองแล้วนำไปวางไว้ริมทางโดยเฉพาะทางแยกที่เรียกว่าทางสามแพร่งซึ่งเชื่อกันว่าเป็นแหล่งชุมนุมของวิญญาณ เพื่อวิญญาณจะได้รับเอาตุ๊กตานั้นไป

การทำตุ๊กตาเสียกบาลนั้น ทำกันมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย เนื่องจากในสมัยก่อนที่การแพทย์ยังไม่เจริญก้าวหน้าเหมือนปัจจุบัน การคลอดลูกแต่ละครั้งเป็นไปด้วยความยากลำบาก และยังเป็นหน้าที่ของหมอตำแยในการทำคลอด ด้วยเหตุนี้จึงทำให้เกิด การตายทั้งกลมขึ้นเป็นจำนวนมาก

เมื่อหญิงสาวกลัวอันตรายจากการคลอดลูก บรรดาสามี ญาติพี่น้องที่มีความห่วงใยในตัวลูกเมีย ญาติมิตรของตน จึงทำตุ๊กตาเสียกบาลให้ผู้หญิงท้องแก่ใกล้คลอด เพื่อให้ตุ๊กตาเป็นตัวแทนของผู้หญิงท้องแก่และลูกที่อยู่ในท้อง จากนั้นก็นำตุ๊กตานั้นไปเซ่นผี "โดยการตัดหัว" เพื่อเป็นเคล็ดการส่งอันตรายทั้งหมดให้ไปเกิดกับตุ๊กตา แทนที่จะเกิดกับแม่และลูกที่กำลังจะคลอด ทำให้แม่ลูกปลอดภัยจากการคลอด ต่อมาความเชื่อนี้จึงได้ขยายออกไปเป็นวงกว้าง

ดังข้อความในหนังสือไตรภูมิพระร่วงว่า

"ผิแลว่ามีผู้ใดไปไหว้นบคำรพบูชาแก่กงจักรแก้วนั้นด้วยข้าวตอกดอกไม้ แลกงจักรนั้นเพียรย่อมบำบัดเสียซึ่งความไข้ความเจ็บ"

ตุ๊กตาเสียกบาลในสมัยสุโขทัย เป็นตุ๊กตาแบบแม่อุ้มลูก พ่ออุ้มลูก แสดงให้เห็นว่าในสมัยสุโขทัยคนมีปัญหาเรื่องโรคเด็กและการคลอดบุตร จึงมีพิธีเสียกบาลที่ทำขึ้นเมื่อเด็กแรกเกิดไม่สบาย ซึ่งมีความเชื่อว่าเป็นการกระทำของภูตผี

อีกหลักฐานหนึ่งที่ยืนยันว่าการทำตุ๊กตาเสียกบาลมีมาแต่โบราณคือ การขุดค้นโบราณสถานที่บ้านคูเมือง และบ้านจักร์สีห์ จังหวัดอ่างทองเมื่อปี ๒๕๒๒ พบตุ๊กตาดินเผาจำนวนมากเป็นประติมากรรมที่ผลิตขึ้นในพุทธศตวรรษที่ ๑๑-๑๔ อายุประมาณ ๑,๑๐๐ ปี สภาพตุ๊กตาที่พบ มีสภาพไม่สมบูรณ์ ชำรุดเป็นส่วนใหญ่ เช่น ศรีษะขาด แขนขาด ขาขาด หรือมีเฉพาะลำตัว เป็นตุ๊กตาเสียกบาลที่คนในสมัยนั้นได้ทำขึ้นซึ่งดูจากรูปแบบการปั้นแล้วไม่แตกต่างจากสมัยสุโขทัยเลย

ในปัจจุบันนี้ยังมีการทำพิธีเสียกบาลกันในหลายพื้นที่ของไทย เช่นที่จังหวัดกำแพงเพชร ในงานทำบุญกลางบ้านของชาวกำแพงเพชร ซึ่งจัดขึ้นในเทศกาลสงกรานต์แต่ละหมู่บ้านจะจัดทำบริเวณที่เป็นศูนย์รวมของหมู่บ้านทำพิธีเจริญพระพุทธมนต์ ทำบุญเลี้ยงพระตอนเช้า แล้วมีการทำพิธีเสียกบาลหรือการสะเดาะเคราะห์ โดยชาวบ้านจะเอากาบกล้วยมาทำเป็นบัตรพลี ใส่ข้าวพล่า ปลายำ หมากพลู และปั้นรูปคนรูปสัตว์ใส่ลงไปด้วย

Date : 23-09-2017 02:37:39



Counter :13602 [Start : 26/April/2007]